Menu

Hayvan Nasıl Evcilleştirilir

Hayvanların evcilleştirmesi olayı, insanlığın en önemli gelişmelerinden biridir. Holosen döneminin başlangıcında avcılıktan çiftçiliğe geçiş olmuştur. Geçiş diliminin etkisini anlamak için arkeoloji insanları ve pek çok bilim adamı yüzyıllardır bu hususta araştırmalarını devam ettirmektedir.

Geçim finansı ve toplumları ilgilendiren örgütlenme de oluşmuş ilginç değişimleri açığa kavuşturmak için ucu belli olmayan pek çok hipotez ileri sürülmüştür. Tavsiye edilen bazı modeller hayvancılık ve tarımın meydana gelişinde Genç Dryas’ın başlangıcında oluşmuş iklimsel değişikliklerin, bazılarıysa nüfus artışını ve doğal kaynakların sınırlı hale gelmesini sebep olarak ifade etmiştir. Bugün, insanların hayvanları evcilleştirmeye çalışmasının, çevresel etmenler, nüfus, kültürel tercihler gibi pek çok nedeni olduğu varsayılmaktadır.

Aynı kuşak içinde yerleşmiş olmasına rağmen hâlâ evcil hayvanı olmayan kültürlerin varlığı nedeni ile bu düşünceyi tek bir sebebe bağlamanın doğru olmadığı konusunda uzlaşılmıştır. Breasted evcilleştirilmiş hayvanların çiftlik hayvanlarının büyük babalarının yaşamış olduğu hilal şeklinde bir hat çizmiş, buna Verimli Hilal de denmekte ve ilk evcilleştirme olayının bu alan sınırları içerisinde bir yerlerde olabileceği düşüncesini öne sürmüştür.

Peki, bir hayvan nasıl evcilleştirilir? Bahsi geçen bölge, tarıma eklenebilecek yabani bitkiler ile evcilleştirilebilecek hayvanların yaşadığı dağların eteğindeki Jarmo bölgesinde kazılara girişmiş ve kazı grubuna zoologları da dâhil katmıştır. Dört başlıca çiftlik hayvanı içerisinde en önce hangisinin evcilleştirildiği tartışmalı olmakla beraber koyunun ve keçinin, sığır ve domuza nazaran daha erken evcilleştirilmiş olabileceği herkesçe kabul olunmuştur.

Ülkemizin Güneydoğu Anadolu Bölgesi de ilk üretime geçilmiş olan bu çekirdek alanın içinde yer bulmakta. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Neolitik zamanlarda Yakındoğu ile kültürel beraberlik gösterir. Alanda hayvan kemikleri üstündeki ilk incelemeler, alakalı bulgular elde edebileceğimiz kazı sayısı hâlâ çevre ülkelere göre az sayıdadır. Hayvanların ne zaman, ne tür şartlarda, ne tür sebeplerle evcilleştirilmeye çalışıldığını anlamlandırabilmek için avcılıktan üretime geçişi bizlere veren uzun ilişkilere sahip yerleşmelerdeki araştırma çalışmalarının önemi vardır. Bu sebepten dolayı Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde hayvanların evcilleştirilmesi surecindeki konumunu anlamak için Çayönü, Mezraa-Teleilat gibi yerleşmelerde devam eden zooarkeolojik çalışmalar büyük önem arz etmektedir.

Yorumlar

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.